O czym są „Ćwiczenie z ciemności” Naji Marie Aidt?

Dania, czasy współczesne.

Główna bohaterka “Ćwiczeń z ciemności” ma 57 lat, trzech dorosłych synów i mieszka w niewielkim bloku zamieszkałym wyłącznie przez kobiety. Do niedawna jej życie toczyło się zwykłym torem: była zaangażowaną przyjaciółką, mamą i babcią, cieszyła się pracą przedszkolanki. Teraz sypia pod stolikiem do kawy, a każde wyjście z domu jest dla niej wyzwaniem ponad siły. Wróciły traumy i lęki z przeszłości, wspomnienia „tamtego dnia”.

Co tydzień wsiada do autobusu, by spotkać się z terapeutą, którego nazywa “gościem od PTSD” i wykonać tytułowe „ćwiczenia z ciemności”. W gabinecie i podczas rozmów z czterema przyjaciółkami – Annie, Nicolą, Rose i Leą – i pisząc dziennik, powoli odtwarza fragmenty swojej przeszłości. Żeby wyzdrowieć i wrócić do dawnej siebie, musi zrozumieć, co jaki wpływ miały na nią minione wydarzenia.

Nasza Książka Marca 2026 to historia o układaniu się z trudną przeszłością, o przetrwaniu i o tym, że nawet w najtrudniejszych momentach w życiu nie musimy radzić sobie same.

Czego się spodziewać po „Ćwiczeniach z ciemności”?

Poruszającej i napisanej bez zbędnych ozdobników historii o pokonywaniu największych lęków i zmaganiu się z traumą.

Ale również: opowieści o szczerej przyjaźni, relacji opartej na zaufaniu i zrozumieniu, która chociaż zmienia się na przestrzeni lat nigdy nie staje się mniej szczera i ważna.

Dlaczego wybrałam „Ćwiczenia z ciemności” do Klubu?

Bo to zaskakująco “zwyczajna” historia, mogłaby przydarzyć się każdej z nas. Chociaż opowiada o traumatycznych wydarzeniach jest mocno osadzona we współczesnej codzienności, nie ma w niej niczego nieprawdopodobnego i to czyni ją jeszcze bardziej poruszającą i uwrażliwia.

Do tego Naja Marie Aidt pisze z rzadko spotykaną szczerością o emocjach towarzyszących dojrzałym kobietom, o ich relacjach, postrzeganiu siebie i wewnętrznej sile. Pięknie pisze, tak, że wiele zdań wchodzi pod żebra, prosto do serducha.

Sceny, które zapamiętam:

• doskonały fragment o przechodzeniu menopauzy na stronie 60
• rozważania bohaterki o „rdzeniu osobowym”
• wspomnienia „tego dnia” na sesji terapeutycznej

Klubowiczki o „Ćwiczeniach z ciemności” na gorąco:

Dla mnie książka sztos, otarta z lukru, szczera z krwi i kości.

Karolina

Jestem bliżej końca, niż początku. Bardzo mi się podoba, chociaż tematy faktycznie mało przyjemne. Dowiaduję się więcej o PTSD. Bardzo podoba mi się perspektywa kobiety w takim wieku i z takimi doświadczeniami. Dużo tu mądrości, również rodzicielskiej. Mam z tą książką tak, że jak zaczynam czytać to pierwsze dwie strony idą mi jak po grudzie, a potem nie mogę się oderwać. I tak codziennie!

Magdalena

Nie spodziewałam się poetyckiego języka, ale czyta się bardzo dobrze, chociaż ze względu na trudne doświadczenia bohaterki jest poważnie, poruszająco i melancholijnie. Kiedy już myślałam, że nic trudniejszego nie może spotkać bohaterki, to jednak myliłam się … Autorka potrafi dolać oliwy … Zachwyciła mnie kobieca nienachalna obecność i towarzyszenie, zamiast naprawiania kogoś i jego życia na siłę. A kobiecy krąg, który emanuje terapeutycznym zrozumieniem i wsparciem robi równie ważną robotę jak „gość od PTSD”.

Eliza

Więcej recenzji na dole strony.

Spotkanie klubu książki i pytania do „Ćwiczeń z ciemności”

Pytania, które nam towarzyszyły podczas spotkania klubowego i rozmowy o książce „Ćwiczenia z Ciemności:

• Bohaterka pyta gościa od PTSD: „czy rdzeń osobowy pozostaje nienaruszony, niezależnie od tego, co dzieje się z daną osobą w trakcie jej życia” – co Ty o tym myślisz?

• Czy zakończenie książki odebrałaś jako optymistyczne? Czy „ćwiczenia” kiedykolwiek się kończą, czy może ciemność staje się po prostu częścią krajobrazu, z którą bohaterka uczy się współistnieć?

• Bohaterka wychowała trzech synów, ma siostrę, ale w kryzysie otacza się przede wszystkim przyjaciółkami. Co myślisz o ich relacji? Czy w trakcie lektury zastanawiałaś się, gdzie leży granica wspierania kogoś w traumie? 

Pobierz kartę „Ćwiczeń z ciemności” Naji Marie Aidt z Book Journala Klubu Czułej Czytelniczki

Jeśli spodobały Ci się „Ćwiczenia z ciemności” przeczytaj również:

• „Grzybiarkę” Viktorie Hanišovej, którą czytałyśmy w październiku 2024. To bolesna i melancholijna historia podejmująca z wyczuciem jeden z najtrudniejszych tematów. Opowieść o ogromnej samotności i potrzebie wsparcia, o rodzicach, którzy nie powinni mieć dzieci i krzywdzie, której nie da się wybaczyć.
• „Zanim dojrzeją granaty” Rene Karabasz, którą czytałyśmy w maju 2023. To napisana w formie strumienia świadomości przejmująca historia Beki, młodej kobiety dorastającej u podnóża Gór Przeklętych, gdzie wciąż obowiązują krwawe zasady XV-wiecznego Kanunu, albańskiego kodeksu prawa zwyczajowego.

Wydawnictwo Cyranka

Tłumaczenie: Maciej Bobula

Artykuł Ćwiczenia z ciemności – Naja Marie Aidt pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Z moich notatek: dużo drastyczniejszy opis procederu krępowania stóp, ale historia nie tak porywająca jak nasza Książka Lipca tej samej autorki.

Kwiat Śniegu i Lilia zostają „laotong”, czyli oficjalnie związanymi duchowymi siostrami w wieku zaledwie 7 lat. Odtąd mają być sobie bliższe niż rodzina, wspierać się i kochać niczym dwie kaczki mandarynki, niezależnie od tego, co przyniesie im życie, a możesz się domyślić, że nie będzie ich oszczędzać.

W wydanym po raz pierwszy w 2005 r. „Kwiecie Śniegu” Lisa See również porusza temat kobiecej przyjaźni zmieniającej się na przestrzeni lat. W przeciwieństwie do „Kręgu kobiet” tu historia dzieje się w XIX w. i jest surowsza i uboższa w opisy tradycji, strojów, ozdób i kultury. Nie porwała mnie tak jak historia Yunxian.

Ale za to całkowicie zauroczył mnie wątek zapisywania najważniejszych wydarzeń z życia dziewczynek, a potem kobiet cieniutkim pędzelkiem na zakładkach wachlarza, który Kwiat Śniegu i Lilia przekazywały sobie jak pamiętnik. To musiało być dzieło sztuki!

Wydawnictwo Filia

Tłumaczenie: Anna Dobrzańska-Gadowska

Artykuł Kwiat śniegu i sekretny wachlarz – Lisa See pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Od najmłodszych lat Yunxian jest wychowywana, by być użyteczną i uległą wobec mężczyzn. Matka uczy ją, że: „My, kobiety, istniejemy po to, żeby dawać mężczyznom potomstwo, karmić ich, ubierać i zabawiać.”

Gdy dziewczynka trafia na wychowanie do dziadków zajmujących się medycyną, odkrywa w sobie zamiłowanie do nauki niezwiązanej z recytowaniem i haftowaniem. Pod okiem babki zaczyna poznawać ziołolecznictwo i uczy się diagnozować oraz leczyć choroby, które przytrafiają się kobietom. Razem z Yunxian w szkoleniu medycznym bierze udział córka miejscowej położnej, Meiling. Dziewczynki zaprzyjaźniają się, ale ich więź i przyszłość zostają wystawione na próbę, gdy Yunxian opuszcza dom dziadków, żeby wyjść za mąż i zamieszkać w domu teściów.

Jak wysoko urodzonej kobiecie skrępowanej więzami tradycji uda się zrealizować swoje powołanie, by pomagać i leczyć chorych niezależnie od ich pochodzenia? 

I jaką rolę w życiu Yunxian odegra przyjaźń z Meiling, pochodzącą z zupełnie innej warstwy społecznej

„Krąg kobiet pani Tan” Lisy See to fascynująca i przepełniona barwnymi szczegółami historia o skomplikowanej przyjaźni i kobietach próbujących odnaleźć swoją drogę w świecie zdominowanym przez mężczyzn.

Na spotkaniu klubowym rozmawiałyśmy o relacji Yunxian z Meiling i o tym jak wpłynęła na każdą z nich na przestrzeni lat. Bardzo podobały nam się barwne i plastyczne opisy życia w XV-wiecznych Chinach, dużo dowiedziałyśmy się o kulturze, tradycji i medycynie chińskiej. Doceniłyśmy akcenty feministyczne, które nie raziły niedopasowaniem do ówczesną mentalności i rzeczywistością. Na dłużej zatrzymałyśmy się przy tradycji wiązania stóp i zastanawiałyśmy się nad kanonami piękna, które od wieków ograniczają kobiety. Dla wielu Klubowiczek „Krąg pani Tan” okazał się jedną z najlepszych książek czytanych w tym roku.

Wydawnictwo Filia

Tłumaczenie Ewa Ratajczyk

Artykuł Krąg kobiet pani Tan – Lisa See pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Szkoła prowadzona przez zakonnice, małe miasto i dwie nastolatki, między którymi zaczyna rodzić się przyjaźń. Jedna jest charyzmatyczna i przebojowa, druga niepewna siebie i zagubiona. Jedna wychowała się z niepełnosprawną siostrą pod opieką samotnej matki, druga jest jedynaczką dorastającą między przeprowadzkami związanymi z pracą ojca.

Chociaż różni je niemal wszystko z dnia na dzień stają się nierozłączne.

Początkowo na nową przyjaźń składają się oczekiwanie na lato, marzenia o dalekich podróżach i plastikowe paznokcie, ale z czasem niewinna relacja zamienia się w pozbawione granic współistnienie. A potem nadchodzi bolesne zderzenie z dorosłością i ciąg wydarzeń, które zmieniają wszystko.

Na spotkaniu klubowym: zgodziłyśmy się, że „Strużki” Marii Halber to nostalgiczna powieść, w której wiele z nas mogło odnaleźć fragment swoich doświadczeń. Podobał nam się język i klimat „Strużek”, chociaż bardziej części pierwszej niż drugiej. Nie polubiłyśmy żadnej z bohaterek, ale zgodziłyśmy się, że obydwie zostały bardzo dobrze skonstruowane. Najdłużej rozmawiałyśmy o intrygującym i wieloznacznym zakończeniu powieści.

Wydawnictwo Cyranka

Artykuł Strużki – Maria Halber pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Panna Benson, była nauczycielka po 40-stce, postanawia całkowicie zmienić swoje życie i razem z przypadkowo zatrudnioną asystentką, chaotyczną i nieobliczalną Enid, wyrusza na Nową Kaledonię w poszukiwaniu mitycznego złotego chrząszcza. 

Na spotkaniu klubowym zgodziłyśmy się, że „Marzenie panny Benson” niesie naprawdę ważne przesłanie: z każdym kolejnym rozdziałem pokazuje jak wiele odwagi wymaga podążanie swoją drogą, porzucenie przekonań o tym co wypada i nie wypada robić kobiecie (i to „w pewnym wieku”) i jak dużo może w nasze życia wnieść prawdziwe kobiece wsparcie i siostrzeństwo,

Girl-power-story i idealna książka-prezent dla bliskiej kobiety.

Wydawnictwo Znak

tłumaczenie Dominika Chylińska

Artykuł Marzenie Panny Benson – Rachel Joyce pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.