Książka McConaghy określana jest czasem jako thriller ekologiczny i częściowo się z tym zgadzam, choć aspekt ekologiczny jest na pewno ciekawszy niż wątek detektywistyczny. Autorka w ciekawy sposób opisuje zjawisko odbudowywania populacji wilków w Szkocji. Czułość z jaką opisuje zwierzęta naprawdę zrobiła na mnie wrażenie. Główna bohaterka cierpi na przypadłość, która sprawa, że odczuwa wszystko, co istota, którą obserwuje i ta ciekawa perspektywa sprawia, że możemy niemal poczuć się jak zwierzę – koń uwieziony na zamrożonym jeziorze czy wilczyca, która straciła miłość życia. To bardzo intymne doświadczenie. Równie intymne były opisy relacji miedzy główną bohaterką, a jej siostrą. Ich więź sprawiała, że moje serce cieszyło się i płakało jednocześnie.

„Kiedyś były tu wilki” to opowieść o trudach bycia kobietą, które zawsze muszą walczyć o prawa stanowienia o sobie. To także ostrzeżenie i przypomnienie, jak bardzo dewastujemy naszą planetę. Człowiek jest w rzeczy samej najbardziej okrutnym drapieżnikiem. McConaghy pokazuje nam też trudy i specyficzne układy obecne w wiejskich, odizolowanych partiach Szkocji. Kilka osób, które znają Szkocję lepiej zauważyły, że brakowało im „szkockości”, zwłaszcza w opisach natury. Ja w Szkocji byłam tylko raz i takich odczuć nie miałam. Ogólnie opisy przyrody były bardzo malarskie, potrafiłam sobie wyobrazić tamte lasy.

Czy była to najfajniejsza książka w tym roku? Nie. Ale jednocześnie mogę ją szczerze polecić. Gdybym czytała powieść stricte detektywistyczną czy dokument o odbudowanie populacji wilków, pewnie byłabym nieco rozczarowana, ale jako opowieść o siostrzanej miłości, traumach rodzinnych i ekologii spełniła swoje zadania. Na koniec apeluję: Dajmy spokój wilkom! Naprawdę musielibyśmy się nieźle wysilić, żeby taki okaz zobaczyć, a co dopiero zostać zaatakowanym.

Charlotte McConaghy ponownie udowodniła, że potrafi pisać o przyrodzie i kryzysie klimatycznym w powieściach o naturze ludzkiej jak mało kto. W „Kiedyś tu były wilki” podążamy za bliźniaczkami, jedna z nich – Inti przewodzi zespołowi wprowadzającemu wilki w Szkockie góry by odrodzić ich populację. Siostry miały niezwykłe dzieciństwo dzieląc czas miedzy rodziców, z determinacją budowały więź i doświadczyły unikalnych przeżyć, które je tylko zbliżyły. Niestety to te najbardziej brutalne spowodowały uzależnienie jednej bliźniaczki od drugiej.

Historia ta pokazuje, że aby uratować dużą społeczność i obszar to najpierw bohater musi ocalić siebie. Inti widząc pracę matki, oddanie do przyrody ojca i synestezji lustrzanej zrozumiała dominację człowieka, jakie są tego konsekwencje dla innych i natury oraz pragnienie niszczenia słabszego osobnika. Kobieta wie, że ani ona, ani jej wilki nie są mile widziani w tym obszarze, lecz nie poddaje się z misją uratowania krajobrazu i ukochanych zwierząt.

Czy jednak wataha okaże się mieć w sobie więcej „człowieczeństwa”?

Opisy żałoby, ratunek ogrzaniem, tworzenie się w pary są opisane tak niezwykle, że zapadną w pamięci już na zawsze. Jasne się staje to, że prawdziwym drapieżnikiem nie jest zwierzę, tylko osoby z najbliższego otoczenia. Nasza bohaterka zdaje sobie z tego doskonale sprawę, próba wyjścia z traumy i ratowania siostry przeradza się w złość i jest nie do zatrzymania przy ocaleniu wilków.

Czytałam już inne powieści Autorki i ma ona szczególne miejsce w moim sercu za takie oddanie przyrodzie i przypomnienie czytelnikowi o kryzysie klimatycznym, otwiera oczy i zmusza do rozmyślań dzięki czemu jest również bardzo dyskusyjna. Postaci kobiece w jej historiach są bardzo autentyczne, to twardzielki, które mają słabe strony, ale walczą o sprawiedliwość dla tych, którzy nie mogą się sami obronić, są inspirujące i bezkompromisowe.

Bardzo Wam polecam.

Autorka nie próbuje na siłę przekonać czytelnika, żeby pokochał wilki. Ona sprawia, że zaczynamy je rozumieć. Pokazuje je jako dzikie zwierzęta, które nie są ani dobre, ani złe. Kierują się instynktem. Walczą o przetrwanie. Chronią swoje młode. Tworzą więzi… i no właśnie…

Opis żałoby jednej z wilczyc był wybitnie poruszającym fragmentem całej książki. Rozdzierający serce. Sprawił, że przestałam widzieć w niej wilka. Widziałam po prostu matkę, partnerkę, kobietę, która straciła kogoś, kogo kochała. To niesamowite, jak pięknie autorka pokazała, że miłość, tęsknota i cierpienie nie są zarezerwowane wyłącznie dla ludzi.

Mamy tu też motyw synestezji lustrzanej, z którą od lat żyje Inti. To rzadkie zaburzenie sprawia, że odczuwa na własnym ciele ból i emocje ludzi oraz zwierząt znajdujących się obok niej. Miałam wrażenie, że dzięki temu autorka jeszcze mocniej pozwala nam wejść w skórę bohaterki i spojrzeć na świat z jej perspektywy. To właśnie przez Inti czujemy więcej.

Bardzo mocno też zwróciłam uwagę na relacje Inti i Aggie. I tutaj akurat miałam mały zgrzyt. Bo coś co miało być pięknym obrazem siostrzanej miłości, momentami wydawało się zwyczajnie toksyczne. Chwilami bardziej dusiła niż dawała oparcie. Ale może właśnie o to chodziło? Nie każda wielka miłość musi być zdrowa. I ta relacja świetnie to pokazuje.

Wilki, zdecydowanie zmuszają do przemyśleń. O naturze. O człowieku. O tym, jak łatwo boimy się tego, czego nie rozumiemy. I jak często zwierzętom przypisujemy okrucieństwo, którego tak naprawdę mamy w sobie znacznie więcej…

Jedna z najlepszych klubowych książek ❤️🐺

Bardzo podobała mi się również relacja sióstr – bliska, pełna wsparcia, ale pozbawiona idealizacji. Autentyczna i wiarygodna.

Ciekawie poprowadzono także wątek dzieciństwa głównej bohaterki. Dzięki niemu łatwiej zrozumieć jej więź z wilkami i przyrodą oraz determinację, by kontynuować wartości przekazane przez ojca.

Doceniłam również wątek nieplanowanej ciąży i pytań o macierzyństwo. Nie dominuje on całej historii, ale stanowi ważne uzupełnienie opowieści.

8/10 wydaje mi się uczciwą oceną.

Jeśli lubicie powieści, w których natura jest czymś więcej niż tylko tłem, a spokojna, pięknie napisana proza skłania do refleksji, myślę, że ta książka może przypaść Wam do gustu.

A ja koniecznie muszę nadrobić Dziki, mroczny brzeg.

To czerwcowa lektura Klubu Czułej Czytelniczki. 💚

#kiedyśtubyływilki #bookclub #klubczulejczytelniczki #ebook #krótkozwielkiejnatemat