O czym są „Ćwiczenie z ciemności” Naji Marie Aidt?

Dania, czasy współczesne.

Główna bohaterka “Ćwiczeń z ciemności” ma 57 lat, trzech dorosłych synów i mieszka w niewielkim bloku zamieszkałym wyłącznie przez kobiety. Do niedawna jej życie toczyło się zwykłym torem: była zaangażowaną przyjaciółką, mamą i babcią, cieszyła się pracą przedszkolanki. Teraz sypia pod stolikiem do kawy, a każde wyjście z domu jest dla niej wyzwaniem ponad siły. Wróciły traumy i lęki z przeszłości, wspomnienia „tamtego dnia”.

Co tydzień wsiada do autobusu, by spotkać się z terapeutą, którego nazywa “gościem od PTSD” i wykonać tytułowe „ćwiczenia z ciemności”. W gabinecie i podczas rozmów z czterema przyjaciółkami – Annie, Nicolą, Rose i Leą – i pisząc dziennik, powoli odtwarza fragmenty swojej przeszłości. Żeby wyzdrowieć i wrócić do dawnej siebie, musi zrozumieć, co jaki wpływ miały na nią minione wydarzenia.

Nasza Książka Marca 2026 to historia o układaniu się z trudną przeszłością, o przetrwaniu i o tym, że nawet w najtrudniejszych momentach w życiu nie musimy radzić sobie same.

Czego się spodziewać po „Ćwiczeniach z ciemności”?

Poruszającej i napisanej bez zbędnych ozdobników historii o pokonywaniu największych lęków i zmaganiu się z traumą.

Ale również: opowieści o szczerej przyjaźni, relacji opartej na zaufaniu i zrozumieniu, która chociaż zmienia się na przestrzeni lat nigdy nie staje się mniej szczera i ważna.

Dlaczego wybrałam „Ćwiczenia z ciemności” do Klubu?

Bo to zaskakująco “zwyczajna” historia, mogłaby przydarzyć się każdej z nas. Chociaż opowiada o traumatycznych wydarzeniach jest mocno osadzona we współczesnej codzienności, nie ma w niej niczego nieprawdopodobnego i to czyni ją jeszcze bardziej poruszającą i uwrażliwia.

Do tego Naja Marie Aidt pisze z rzadko spotykaną szczerością o emocjach towarzyszących dojrzałym kobietom, o ich relacjach, postrzeganiu siebie i wewnętrznej sile. Pięknie pisze, tak, że wiele zdań wchodzi pod żebra, prosto do serducha.

Sceny, które zapamiętam:

• doskonały fragment o przechodzeniu menopauzy na stronie 60
• rozważania bohaterki o „rdzeniu osobowym”
• wspomnienia „tego dnia” na sesji terapeutycznej

Klubowiczki o „Ćwiczeniach z ciemności” na gorąco:

Dla mnie książka sztos, otarta z lukru, szczera z krwi i kości.

Karolina

Jestem bliżej końca, niż początku. Bardzo mi się podoba, chociaż tematy faktycznie mało przyjemne. Dowiaduję się więcej o PTSD. Bardzo podoba mi się perspektywa kobiety w takim wieku i z takimi doświadczeniami. Dużo tu mądrości, również rodzicielskiej. Mam z tą książką tak, że jak zaczynam czytać to pierwsze dwie strony idą mi jak po grudzie, a potem nie mogę się oderwać. I tak codziennie!

Magdalena

Nie spodziewałam się poetyckiego języka, ale czyta się bardzo dobrze, chociaż ze względu na trudne doświadczenia bohaterki jest poważnie, poruszająco i melancholijnie. Kiedy już myślałam, że nic trudniejszego nie może spotkać bohaterki, to jednak myliłam się … Autorka potrafi dolać oliwy … Zachwyciła mnie kobieca nienachalna obecność i towarzyszenie, zamiast naprawiania kogoś i jego życia na siłę. A kobiecy krąg, który emanuje terapeutycznym zrozumieniem i wsparciem robi równie ważną robotę jak „gość od PTSD”.

Eliza

Więcej recenzji na dole strony.

Spotkanie klubu książki i pytania do „Ćwiczeń z ciemności”

Pytania, które nam towarzyszyły podczas spotkania klubowego i rozmowy o książce „Ćwiczenia z Ciemności:

• Bohaterka pyta gościa od PTSD: „czy rdzeń osobowy pozostaje nienaruszony, niezależnie od tego, co dzieje się z daną osobą w trakcie jej życia” – co Ty o tym myślisz?

• Czy zakończenie książki odebrałaś jako optymistyczne? Czy „ćwiczenia” kiedykolwiek się kończą, czy może ciemność staje się po prostu częścią krajobrazu, z którą bohaterka uczy się współistnieć?

• Bohaterka wychowała trzech synów, ma siostrę, ale w kryzysie otacza się przede wszystkim przyjaciółkami. Co myślisz o ich relacji? Czy w trakcie lektury zastanawiałaś się, gdzie leży granica wspierania kogoś w traumie? 

Pobierz kartę „Ćwiczeń z ciemności” Naji Marie Aidt z Book Journala Klubu Czułej Czytelniczki

Jeśli spodobały Ci się „Ćwiczenia z ciemności” przeczytaj również:

• „Grzybiarkę” Viktorie Hanišovej, którą czytałyśmy w październiku 2024. To bolesna i melancholijna historia podejmująca z wyczuciem jeden z najtrudniejszych tematów. Opowieść o ogromnej samotności i potrzebie wsparcia, o rodzicach, którzy nie powinni mieć dzieci i krzywdzie, której nie da się wybaczyć.
• „Zanim dojrzeją granaty” Rene Karabasz, którą czytałyśmy w maju 2023. To napisana w formie strumienia świadomości przejmująca historia Beki, młodej kobiety dorastającej u podnóża Gór Przeklętych, gdzie wciąż obowiązują krwawe zasady XV-wiecznego Kanunu, albańskiego kodeksu prawa zwyczajowego.

Wydawnictwo Cyranka

Tłumaczenie: Maciej Bobula

Artykuł Ćwiczenia z ciemności – Naja Marie Aidt pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Helene skacze z balkonu. Zostawia za sobą trójkę dzieci, niczego nie podejrzewającego męża i przyjaciółkę, od której ostatnio coraz bardziej się oddalała.

Sarah, najbliższa przyjaciółka Helene, czuje się zobowiązana, żeby pomóc pogrążonej w żałobie rodzinie. Bezdzietna, niezwiązana sztywnymi godzinami pracy i w związku, który nie rokuje na przyszłość bez zastanowienia wchodzi w rolę opiekunki i pocieszycielki dzieci.

15-letnia Lola, najstarsza córka Helene, próbuje poradzić sobie z bólem po stracie matki koncentrując się na najbardziej żywej emocji: pulsującym boleśnie gniewie.

„Wściekłość” Mareike Fallwickl radykalnie rozlicza współczesne zachodnioeuropejskie społeczeństwa z wyśrubowanych oczekiwań wobec kobiet pokazując jak wiele jeszcze musi się się zmienić, żeby można było mówić o równości płci.

Na spotkaniu klubowym zgodziłyśmy się, że „Wściekłość” Mareike Fallwickl jest z premedytacją przerysowana, żeby prowokować do dyskusji i budzić kontrowersje. Rozmawiałyśmy o tym, że komunikacja jest podstawą budowania zdrowych relacji i że przemoc rodzi przemoc i nie prowadzi do żadnych rozwiązań. Największe kontrowersje wzbudziła w postać Loli – niektóre Klubowiczki zarzucały jej za duży radykalizm, inne widziały w niej 15-letnie dziecko pozostawione bez pomocy psychologicznej, młodą dziewczynkę, która próbując poradzić sobie z traumą związaną ze śmiercią matki szuka wsparcia w jedynej społeczności, która pomaga jej skanalizować emocje.

Wydawnictwo MUZA S.A.

tłumaczenie Zofia Sucharska

Artykuł Wściekłość – Mareike Fallwickl pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Laurence jest drugą córką. Kolejną dziewczynką, która miała być chłopcem. Przychodzi na świat w latach 60-tych XX w. w Rouen, rodzinie, w której brak „klejnotów” oznacza bycie „kulą u nogi ojca”.Od najmłodszych lat boleśnie odczuwa różnice między płciami: „Gdy Gilbert pierdzi, rodzice śmieją się, a kiedy my to robimy, mówią, że to prostackie i że należy się powstrzymać. Dziewczynki sprawiają, że rzeczy stają się wulgarne”. Towarzyszymy Laurence w dorastaniu, dojrzewaniu i często bolesnych wydarzeniach, które ją kształtują i wpływają na to jaką kobietą, a w końcu matką się staje. Bo trzydzieści lat po własnych narodzinach Laurence również rodzi córkę. 

Na spotkaniu klubowym zgodziłyśmy się, że „Dziewczynka” Camille Laurens mimo małej objętości to bardzo poruszająca powieść, której nie da łatwo zapomnieć. W wielu fragmentach widziałyśmy odbicie własnych doświadczeń i obserwacji. Zastanawiałyśmy się nad relacją Laurence i Alice, rozmawiałyśmy o ramach, którymi wciąż od dzieciństwa ograniczane są dziewczynki, i o tym jak ważny jest język w kształtowaniu świadomości i postrzegania świata. Zgodziłyśmy się, że mimo, a może właśnie dlatego, że Camille Laurense skondensowała w „Dziewczynce” tak wiele trudnych doświadczeń i przypadków mizoginii i dyskryminacji kobiet warto ją przeczytać i polecać, żeby ZROZUMIEĆ.  Otworzyć oczy, zauważyć i reagować. Zmieniać naszą rzeczywistość dla kolejnych pokoleń kobiet.

Wydawnictwo Grupa Wydawnicza Relacja

Artykuł Dziewczynka – Camille Laurens pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.

Kilkunastoletnia Oliva Denaro, zwolenniczka czytania, rysowania i biegania ile sił w płucach wychowana w przekonaniu, że najważniejszą wartością kobiety jest dziewictwo zachowane do samego ślubu, nie chce dorastać. Nie lubi czuć się widziana przez mężczyzn, nie chce wychodzić za mąż, rezygnować z wolności, nauki, rysowania i biegania ile sił w płucach, choć nie do końca jeszcze potrafi wyobrazić sobie jak mogłaby żyć inaczej.  Próbuje znaleźć inną, swoją drogę. 

Dopóki nie zostaje porwana i zgwałcona.

Na spotkaniu klubowym dużo rozmawiałyśmy o poczuciu wyobcowania i o tym jak trudno jest znaleźć siłę do być sobą, gdy dookoła gromadzą się tylko „złożyczki”. Dużo rozmawiałyśmy też o postaciach i ich wzajemnych relacjach. Dzieliłyśmy się ulubionymi cytatami, a ten poniżej zaznaczyła większość z nas:

Raz na lekcji o rozbiorze gramatycznym (pani Rosaria) podyktowała nam takie zdanie: „Kobieta jest równa mężczyźnie i ma takie same prawa”. (…) „Kobieta” rzeczownik, rodzaj żeński, liczba pojedyncza, mianownik (…).

Ale mnie jakoś to się nie zgadzało: kobieta, liczba pojedyncza.

Proszę pani, w ćwiczeniu jest błąd – zgłosiłam, zebrawszy się na odwagę (…) – Kobieta nie istnieje w liczbie pojedynczej. Jak jest w domu to z dziećmi, jak wychodzi, to do kościoła, na targ albo na pogrzeb, i tam też są inne kobiety. A jak nie ma kobiet, które by jej pilnowały, to musi jej towarzyszyć mężczyzna (…). Nigdy nie widziałam kobiety w liczbie pojedynczej – dodałam nieśmiało”

Wydawnictwo Sonia Draga

tłumaczenie Mateusz Kłodecki

Artykuł Oliva Denaro – Viola Ardone pochodzi z serwisu Klub Czułej Czytelniczki.